روغن موتور چیست؟ + معرفی بهترین روغن موتور

هر زمان که پیشرانه خودرو شما فعال و روشن باشد، محصولات جانبی حاصل از احتراق، شروع به آلوده‌کردن روغن موتور می‌کنند. اگر این آلودگی‌ها جمع شوند، می‌توانند به‌صورت لجن‌ و رسوبات در قسمت‌هایی از پیشرانه که تمیز‌کردن آن‌ها دشوار است، ته‌نشین شوند. استفاده از روغن موتور بی‌کیفیت یا غفلت از تعویض روغن موتور در فواصل منظم نیز منجر به تشکیل این لجن‌های چسبنده می‌شود.

اگر اجزای داخل پیشرانه و مسیرهای حرکت روغن در آن آلوده باشد، عملکرد، کارایی و همچنین مصرف سوخت خودرو ممکن است تحت‌تأثیر قرار گیرد. علاوه بر این، رسوبات چسبنده گرمای داخل پیشرانه را به دام می‌اندازد که باعث ناکارآمدی می‌شود و بار اضافی را بر پیشرانه می‌افزاید.

روغن موتور چیست؟

هر روغن موتور از دو جزء متمایز تشکیل شده است: جزء اول پایه اصلی روغن و جزء دوم افزودنی‌هایی است که به ترکیب اصلی اضافه می‌شود تا محصول نهایی حاصل شود. تفاوت اصلی روغن موتورهای معمولی و سنتتیک در ترکیب پایه آن‌ها است. ترکیب پایه در روغن موتورهای معمولی از نفت خام به‌دست می‌آید؛ درصورتی که ترکیب پایه روغن‌های سنتتیک را ترکیبات شیمیایی ساخت بشر تشکیل می‌دهد. این نحوه ساخت کاملا متفاوت باعث ایجاد خواص برتر در روغن‌های سنتتیک شده است.

برای درک خواص برتر روغن‌های سنتتیک، ابتدا باید با وظایف اصلی روغن موتورها آشنا شویم. روغن‌ها دو وظیفه اصلی دارند: روان‌کاری و خنک‌کاری. در بخش روان‌کاری، لایه‌ای از روغن سطح اجزای مختلف پیشرانه را می‌پوشاند تا از اصطکاک اجزا با یکدیگر جلوگیری کند. در این بخش، ضخامت لایه روغن بسیار مهم است و این لایه نباید خیلی نازک یا خیلی ضخیم باشد. ضخامت این لایه به دمای کاری پیشرانه وابستگی زیادی دارد که این امر ناشی از خواص اجزای تشکیل‌دهنده روغن است. به‌منظور خنک‌کاری و همین‌طور روان‌کاری پیشرانه خودرو، نیاز است روغن درون اجزای مختلف جریان داشته باشد.

جریان مناسب روغن تابع یکی از خواص اصلی روغن یعنی ویسکوزیته (گران‌روی) است. هرچه ویسکوزیته بیشتر باشد، چسبندگی افزایش و جریان روغن کاهش می‌یابد و با کاهش ویسکوزیته، لغزندگی و جریان روغن هر دو افزایش می‌یابند. به‌خاطر بسپارید که لغزندگی زیاد از تشکیل لایه روغن با ضخامت مناسب روی اجزای موتور مانع می‌شود. ویسکوزیته نیز خود تابعی از دما است و مقدار آن ممکن است با تغییرات اندک دما به میزان زیادی تغییر کند. هرچه ویسکوزیته روغن موتورها به تغییرات دمایی واکنش کمتری نشان دهند، آن روغن مناسب‌تر است.

روغن موتور نانویی

امروزه علم نانوتکنولوژی در بسیاری از صنایع استفاده می‌شود. افزودنی‌هایی که با علم نانو توسعه پیدا کرده‌اند، به روغن موتور اضافه می‌شود تا فارغ از متوسط کارکرد خودرو، ویژگی‌های جدیدی به آن بدهد و عمر مفید خودرو را بالا ببرد. برای مثال، می‌تواند خواص روانکاری و ضدسایش روغن را افزایش دهد یا عملکرد ترمیمی برای برخی از قطعات داشته باشد. ضمن اینکه در بعضی موارد نیز با ایجاد یک لایه مقاوم سرامیکی در حد نانومیلیمتر، از سایش بین قطعات می‌کاهد و نسبت به روغن موتورهای معمولی محافظت بیشتری از قطعات می‌کند.

وظیفه روغن موتور

روغن موتور به عنوان روانکار قطعات داخلی موتور به کار می‌رود. قطعات داخلی پیشرانه با فاصله بسیار اندکی از هم کار می‌کنند که اگر به شکل درستی روانکاری نشوند، سایش شدیدی بین آنها رخ خواهد داد و پیشرانه را از کار خواهد انداخت.

اولین قطعه‌ای که در اثر روانکاری نادرست آسیب خواهد دید، یاتاقان‌ها و سپس میل‌لنگ است. همچنین روغن به عنوان یک سیال، در خنک شدن موتور نیز تاثیر دارد. چرا که گرمای دریافتی از موتور را با هوایی که به زیر موتور و کارتر برخورد می‌کند، مبادله می‌کند. جمع‌آوری آلودگی‌های ناشی از احتراق از دیواره سیلندر نیز، از دیگر کارکردهای روغن موتور است. یک روغن موتور خوب، با وجود بالا رفتن کارکرد، عمر مفید خودرو را نیز افزایش می‌دهد.

محتویات و افزودنی های روغن موتور

روغن موتور از هر نوعی که باشد، جدا از مواد تشکیل‌دهنده که بر اساس نفت خام یا ترکیبات ساختنی هیدروکربنی است، افزودنی‌هایی نیز برای افزایش راندمان و بالابردن خواص خود دارد. این افزودنی‌ها در محصولات تولیدی شرکت‌های مختلف می‌تواند متفاوت و کم و زیاد باشند. اما برخی از آنها به نوعی یکی از اجزای همیشگی در روغن شده‌اند.

  • پاک‌کننده: این افزودنی، خاصیت تمیزکاری روغن را افزایش می‌دهد تا بتواند دوده و آلودگی‌های موجود در پیشرانه را بهتر جمع‌آوری کند.
  • افزایش چسبندگی: حالت چسبندگی روغن نباید به نحوی باشد که باعث افزایش اصطکاک بین قطعات شود. از طرفی نباید به شکلی باشد که سریعا از روی قطعات به بیرون بلغزد. از این‌رو، با اضافه کردن یک سری افزودنی‌ها، چسبندگی روغن را به نحو مطلوبی افزایش می‌دهند تا هم اثر بیشتری در روانکاری داشته باشد و هم ایجاد اصطکاک مضاعف نکند.
  • ضدزنگ و ضدخوردگی: یکی از کارکردهای روغن موتور، جلوگیری از زنگ زدن مجاری داخل موتور در اثر وجود رطوبت در هواست. روغن موتور باید از خوردگی و زنگ‌زدگی قطعات داخلی نیز جلوگیری کند.
  • ضدسایش: با ایجاد یک لایه محافظ نانو، سطح در حال تماس قطعات پیشرانه را نسبت به سایش مقاوم‌تر می‌کند.
  • ترمیم‌کننده: مثل حالت ضدسایش، با افزودن یک لایه محافظ روی سطح قطعات، خط و خش‌های ریزی را که در سطح آنها ایجاد شده، پوشش می‌دهد و اصطلاحا آنها را ترمیم می‌کند. این ویژگی برای جداره سیلندرها بسیار کاربردی است. این کار حتی روغن‌سوزی‌های خفیف را نیز از بین می‌برد.
  • نشتی‌گیری: با ترمیم و برگشت خاصیت قطعات نشت‌بند مثل کاسه نمدها، می‌تواند تا حد زیادی به برگشت خاصیت آنها کمک کند و جلو نشتی روغن در اثر خشک شدن این قطعات را بگیرد.
  • حذف دود: این افزودنی می‌تواند تا حدودی، دودی را که به علت روغن‌سوزی، ضعیفی رینگ‌ها و خرابی واشر ساق سوپاپ است، کاهش دهد.
  • پایدارکننده: این افزودنی، مقدار گران‌روی روغن را در درازمدت تا حد زیادی ثابت نگاه می‌دارد و برای پیشرانه‌هایی که در دورهای بالا کار می‌کنند یا موتوری که در برخی قسمت‌ها ضعف‌هایی دارد، مناسب است.
  • آنتی اکسیدان: این افزودنی تا حد زیادی از ایجاد لجن در روغن جلوگیری می‌کند. وجود لجن، مانع بزرگی در روانکاری صحیح پیشرانه است.
  • تنظیم گرانروی: این افزودنی باعث می‌شود تا روغن بتواند در دماهای پایین نیز به راحتی جاری شود و روانکاری را انجام دهد، اما از محدوده گرید و روانی استاندارد خود خارج نشود.

انواع روغن موتور

روغن موتور دارای انواع گوناگونی است و می‌توان آن را بر اساس فاکتورهای مختلفی، دسته‌بندی کرد. یکی از رایج‌ترین دسته‌بندی‌های روغن موتور، بر اساس گرید آن است که به مونو گرید و مالتی گرید تقسیم می‌شود. ضمن اینکه از نظر ساختار نیز شامل مینرال، سنتتیک و نیمه سنتتیک و همچنین روغن فلاشینگ است.

روغن نیمه سنتتیک

این نوع روغن ترکیبی از روغن مینرال با یک سری افزودنی‌هاست. این روغن نه به کاملی روغن تمام سنتتیک است و نه به‌سادگی مینرال. افزودنی‌های این روغن باعث می‌شود تا در دمای بالا و شرایط سخت مثل دورهای بالای موتور، توانایی و تحمل بالاتری در برابر گرمای ناشی از کار زیاد داشته باشد.

روغن سنتتیک

این روغن مثل روغن مینرال از نفت خام به دست نمی‌آید. بلکه از ترکیب هیدروکربن‌ها و مواد شیمیایی تهیه و به آن افزودنی‌هایی اضافه می‌شود تا عملکرد بهتری داشته باشد. برای مثال، افزودنی‌هایی برای جاری‌شدن بهتر در مجاری موتور، ضدخورندگی، چسبندگی بهتر در حین روانکاری، کاهش میزان تبخیر روغن، افزایش عمر روغن و…. روغن سنتتیک قیمت بالاتری از دیگر انواع روغن دارد و می‌توان گفت در حال حاضر بهترین روغن موتور از نظر نوع ساخت و ترکیب است.

لطفا امتیاز خود را ثبت نمایید.
0 0 امتیاز ها
Article Rating
عضویت
به من اطلاع بده
0 Comments
نظر برخط
مشاهده همه نظرات

با دوره هوش خودرو آشنا هستید؟

این دوره تنها دوره ی جامع در زمینه کارشناسی رنگ خودرو می باشد که به صورت حضوری و غیر حضوری برگزار می شود.
  • 02186120995
  • 09352821528
0
نظر خود را درباره این مقاله بیان کنیدx